Albert Grünwedel


Albert Grünwedel (ur. 31 lipca 1856 r. w Monachium; zm. 28 października 1935 r. w Lenggries) był niemieckim indologiem, tybetologiem, archeologiem i etnologiem, który zorganizował dwie wyprawy do chińskiego miasta Turfan. (wyznanie katolickie)

Genealogia


Ojciec Karl (1815–95), litograf, malarz; matka Fanny La Roche; – ożenił się z Marią Herrmann (1856–1928); miał 2 synów i 2 córki.

Życiorys


Albert Grünwedel uczęszczał w latach 1867–1875 do Gimnazjum im. Maksymiliana (niem. Maximiliansgymnasium) w Monachium, po czym w latach 1876–79 studiował historię sztuki, filologię klasyczną, archeologię i języki azjatyckie na Uniwersytecie Monachijskim. Jego nauczycielami tam byli Wilhelm von Christ, Leonhard Spengel, Heinrich Brunn, Karl von Halm, Konrad Bursian, Ernst Trumpp i Ernst Kuhn. W 1879 r. doktoryzował się pracą »Das sechste Kapitel der Rūpasiddhi nach drei singhalesischen Pali-Handschriften herausgegeben«. Ostatecznie poświęcił się karierze muzealnej i w 1883 r. został asystentem dyrektora Królewskiego Muzeum Etnograficznego (niem. „Königliches Museum für Völkerkunde), Adolfa Bastiana. Za swoje liczne publikacje dotyczące sztuki buddyjskiej, archeologii Azji Centralnej i języków himalajskich otrzymał w 1891 r. tytuł profesora honorowego Uniwersytetu Berlińskiego, a w 1904 r. został dyrektorem muzeum. W 1916 r. otrzymał tytuł tajnego radcy. W 1921 r. przeszedł na emeryturę i w 1923 r. powrócił do Bawarii, aby poświęcić się tam dalszym badaniom.

Bardzo liczne są pisma Alberta Grünwedela. Zajmował się w nich głównie studiami indyjsko-buddyjskimi, publikował także wiele pism etnologicznych oraz opracował i wydał słownik języka lepcza George'a Byres'a Mainwaringa (1825–1893). Najważniejsze jego prace to »Buddhistische Kunst in Indien« (1893) i »Mythologie des Buddhismus in Tibet und der Mongolei« (1900). W pierwszej z nich dostarczył klucz do zrozumienia sztuki i kultury Gandhāra, o której później obszerne dzieło napisał francuski uczony Alfred Foucher (1865–1952). Albert Grünwedel doprowadził buddyjską sztukę zachodnio-północnych Indii według ścisłych archeologicznych zasad do wzorów greckich, na przykład obraz Buddy do typu Apollo, Wadżrapani do opancerzonej Ateny. Drugie dzieło przedstawia lamaicki zbiór rosyjskich książąt Uchtomskich i stanowi wgląd w panteon i ikonografię lamaizmu (buddyzmu tybetańskiego), co było nowością w tamtych czasach.

Grünwedel zorganizował także dwie pruskie ekspedycje do Turfanu w latach 1902/03 i 1905/07, które rozszerzyły wiedzę o buddyzmie i stanowiły pomost między kulturami Wschodu i Zachodu. W kontekście tych ekspedycji napisał prace »Bericht über archäologische Arbeiten in Idikutschari« (1903) i »Alt-Kutscha« (1920). W porównaniu do swojego asystenta, który kierował drugą wyprawą do Turfanu, Alberta von Le Coqa prowadził badania ostrożniej, jednak i tak kazał skuć całe freski w jaskini i przetransportować do Europy, ale wcześniej wszystko sfotografował i kazał sporządzić dokładne rysunki. Doszło także do rywalizacji z Le Coqiem i Wilhelmem von Bode.

W późniejszych latach zajmował się zwłaszcza tybetologią (»Die Geschichten der 84 Zauberer«, 1916; »Die Tempel von Lhasa«, 1919). Wspomnieć przy tym należy, że niektóre jego późniejsze prace były mało krytyczne (»Tusca«, 1922; »Die Teufel des Avesta«, 1924), co jednak nie może umniejszyć znaczenia tego badacza.

Dzieła (wybór)


  • Das sechste Kapitel der Rūpasiddhi nach drei singhalesischen Pāli-Handschriften herausgegeben : Inaugural-Dissertation der Philosophischen Facultät zu München ... 1883.
  • Buddhistische Kunst in Indien. 1893.
  • Buddhistische Studien. 1897.
  • Padmasambhava und Mandārava. 1898.
  • Buddhistische Kunst in Indien : mit 102 Abbildungen. 1900.
  • Mythologie des Buddhismus in Tibet und der Mongolei : Führer durch die lamaistische Sammlung des Fürsten E. Uchtomskij. 1900.
  • Bericht über archäologische Arbeiten in Idikutschari und Umgebung im Winter 1902 - 1903. 1906.
  • Altbuddhistische Kultstätten in Chinesisch-Turkistan : Bericht über archäologische Arbeiten von 1906 bis 1907 bei Kuča, Quarašahr und in der Oase Turfan. 1912.
  • Alt-Kutscha: archäologische und religionsgeschichtliche Forschungen an Temperagemälden aus buddhistischen Höhlen der ersten acht Jahrhunderte nach Christi Geburt. 1920.
  • Die Sternschnuppen im Vaidūrya dkar po. 1922.
  • Angeblich dekorative Elemente der Gandhara-Skulpturen. 1922.
  • Die Teufel des Avesta und ihre Beziehungen zur Ikonographie des Buddhismus Zentral-Asiens. 1924.

Literatura


  • Helmut Hoffmann: Grünwedel, Albert Neue Deutsche Biographie (NDB). Tom 7, Duncker & Humblot, Berlin 1966, ISBN 3-428-00188-5, s. 204.

Linki