Carl Brockelmann


Carl Brockelmann (ur. 17 września 1868 w Rostock; zm. 6 maja 1956 w Halle) – niemiecki orientalista. Razem z Theodorem Nöldeke uważany jest za twórcę semitystyki. (wyznanie ewangelickie)

Genealogia


  • Ojciec: Carl Heinrich Ernst Brockelmann, kupiec w Rostocku;
  • Matka: Friederike Dorothea Henriette z domu Schäfer.

Życiorys


Carl Brockelmann pochodził z rodziny kupieckiej. Studiował filologię klasyczną i orientalną na uniwersytetach w Rostocku (od 1886), Wrocławiu i Strasburgu (od 1888) u Theodora Nöldeke. W 1890 r. zdał egzamin państwowy dla nauczycieli szkół wyższych. Od 1890 do 1892 r. był kandydatem na nauczyciela i nauczycielem pomocniczym w gimnazjum protestanckim w Strasburgu. W 1893 r. habilitował się we Wrocławiu z zakresu filologii semickiej i został tam Privatdozentem. W 1894/95 odbył podróż naukową do Londynu (British Museum) i bibliotek w Istambule.

W 1900 r. Carl Brockelmann był przez krótki czas nauczycielem języka arabskiego w Berlinie, odrzucił powołania na uniwersytet w Erlangen i przeniósł się na uniwersytet do Wrocławia, gdzie został profesorem nadzwyczajnym. Od 1903 r. pracował na uniwersytecie w Królewcu jako profesor zwyczajny, po czym w 1910 r. powołano go na uniwersytet w Halle, którego rektorem był w roku akademickim 1918/19. W 1922 r. odrzucił propozycję pracy na uniwersytecie w Bonn, ale podjął pracę na uniwersytecie w Berlinie. Jednak już w następnym roku pracował ponownie we Wrocławiu, gdzie od października 1932 r. był rektorem. Tutaj stając po stronie pochodzenia żydowskiego profesora prawa Ernsta Josepha Cohna (1904–1976) popadł w konflikt ze studentami o poglądach nazistowskich. Dopiero po tym jak Cohn opowiedział się za udzieleniem azylu politycznego w Niemczech Lwu Trockiemu (1879–1940), Brockelmann przestał go wspierać. 1 kwietnia 1933 r. Carl Brockelmann został usunięty z zajmowanych stanowisk i w 1935 r. przeszedł na emeryturę.

W 1937 r. zamieszkał w Halle, aby móc korzystać z biblioteki Niemieckiego Towarzystwa Wschodniego (Deutsche Morgenländische Gesellschaft, DMG). W 1945 r. mianowano go radcą biblioteki, aby skompensować mu utraconą pensję we Wrocławiu. Dzięki staraniom grupy profesorów otrzymał w 1947 r. w Halle zgodę na prowadzenie wykładów z zakresu turkologii.

Carl Brockelmann uważany jest za najwybitniejszego przedstawiciela filologii orientalnej w swoim czasie. Razem z Hansem Wehrem (1909–1981) brał udział w rozwoju normy DIN 31635 (transkrypcja alfabetu arabskiego), która w 1936 r. została przyjęta podczas międzynarodowego kongresu orientalistów w Rzymie. Napisał pięciotomową historię literatury arabskiej (Geschichte der arabischen Litteratur), dwutomowy zarys gramatyki porównawczej języków semickich (Grundriss der vergleichenden Grammatik der semitischen Sprachen, Lexicon Syriacum i liczne inne pisma. Jego historia ludów islamskich Geschichte der islamischen Völker ukazała się w czasie II wojny światowej w Niemczech i zaraz po jej zakończeniu opublikowano ją w Stanach Zjednoczonych Ameryki.

Jego uczniem był Hellmut Ritter (1892–1971).

Dzieła (wybór)


  • Das Verhältnis von Ibn-el-Aṯîrs Kâmil fit-Taʾriḫ zu Ṭabaris Aḫbâr erRusul wal Mulûk, 1890.
  • Lexicon Syriacum, 1895.
  • Geschichte der arabischen Litteratur, 5 tomów, 1898–1902.
  • Syrische Grammatik : mit Litteratur, Chrestomathie und Glossar, 1899.
  • Verzeichnis der Arabischen, Persischen, Türkischen und Hebräischen Handschriften der Stadtbibliothek zu Breslau, 1903.
  • Syrische Grammatik : mit Paradigmen, Literatur, Chrestomathie und Glossar, 1905.
  • Semitische Sprachwissenschaft, 1906.
  • Geschichte der christlichen Litteraturen des Orients, 1907.
  • Die syrische und die christlich-arabische Litteratur, 1907.
  • Grundriss der vergleichenden Grammatik der semitischen Sprachen, 2 tomy, 1908-1913.
  • Der Islam von seinen Anfängen bis zur Gegenwart, 1910.
  • Schlüssel zum Übersetzen der deutschen Übungsstücke in Socin-Brockelmanns arab. Grammatik, 1913 (wyd. 2).
  • Zur Grammatik des Osmanisch - Türkischen, 1916.
  • Altturkestanische Volkspoesie I, 1924.
  • Mitteltürkischer Wortschatz nach Muhamūd al-Kašgaris Dīwān luǧāt at-turk, 1928.
  • Deutschland und der Orient, 1932.
  • Geschichte der islamischen Völker und Staaten, 1939.
  • Osttürkische Grammatik der islamischen Litteratursprachen Mittelasiens, 1954.
  • Hebräische Syntax, 1956.
  • Taʾrīḫ al-adab al-ʿarabī, 4 tomy, 1959–61.

Literatura


  • Rudolf Sellheim (Hrsg.): Autobiographische Aufzeichnungen und Erinnerungen von Carl Brockelmann. W: Oriens. ISSN 0078-6527, Tom 27/28 (1981), s. 1–65 (online).
  • Otto Spies: Verzeichnis der Schriften von Carl Brockelmann. Harrassowitz, Leipzig 1938.

Linki