Carl Humann


Carl Humann (ur. 4 stycznia 1839 w Steele (dzisiaj część miasta Essen); zm. 12 kwietnia 1896 w Izmirze) – niemiecki inżynier, architekt i archeolog. Stał się znany jako odkrywca ołtarza pergamońskiego. (wyznanie katolickie)

Genealogia


  • Ojciec: Franz Wilhelm (1806–70), karczmarz i właściciel kamieniołomu.
  • Matka: Maria Catharina von Kolke (1805–87).
  • Ożenił się: w Wattenscheid w 1874 z Louise Werwer (1843–1928).
  • Dzieci: 4 (2 wcześnie zmarło), syn Hans (1878–1933) i córka Maria.

Życiorys


Po ukończeniu gimnazjum w Essen i roku pracy przy budowie kolei Carl Humann studiował architekturę i archeologię w Berlinie, gdzie słuchał wykładów Ernsta Curtiusa (1814–1896). Z powodu gruźlicy przerwał studia i w 1861 podróżował na Bliski Wschód. Najpierw pomagał bratu przy budowie portu w Tirgani na wyspie Samos, a w 1862 brał udział w odkopywaniu sławnej świątyni Hery (Herajon na Samos). W 1862/63 wyruszył do Smyrny, a następnie Konstantynopolu, gdzie pracował jako architekt. Na zlecenie rządu osmańskiego podróżował w 1864 po Palestynie i sporządzał mapy kartograficzne. Podobne czynności wykonywał na Bałkanach. W zimie 1864/65 zwiedzał wykopaliska w antycznym Pergamonie. Razem z bratem Franzem projektował od 1867 do 1873 drogi w Azji Mniejszej i na Bałkanach, a także koleje w Palestynie.

Od 1868 mieszkał w Bergama (dawny Pergamon) i kontynuował tam swoje studia archeologiczne. Utrzymywał kontakt z kartografem Heinrichem Kiepertem (1818–1899) i swoim nauczycielem Ernstem Curtiusem (1814–1896). W 1871 pokazał grupie berlińskich fachowców resztki reliefu wmurowane w mur, który później okazał się częścią gigantycznego fryzu. Zachęcony przez Curtiusa prowadził nadal wykopaliska w historycznych miejscowościach. W 1872 został członkiem Niemieckiego Instytutu Archeologicznego w Rzymie. Po ukończeniu budowy dróg Carl Humann mieszkał od 1873 w Smyrnie. Dzięki Alexandrowi Conze (1831–1914) otrzymał 1878 państwowe zlecenie i tureckie zezwolenie na prowadzenie wykopalisk w Pergamonie. Już w trzecim dniu prac odkrył Wielki Ołtarz Zeusa, będący szczytowym osiągnięciem sztuki hellenistycznej. Carl Humann prowadził wykopaliska w Pergamonie do 1886 i dokonał tam największych odkryć. Przywieziony przez niego do Berlina w 1879 ołtarz stał się perłą królewskich muzeów. W 1930 umieszczono go w Muzeum Pergamońskim, w 1945 wywieziono do Związku Radzieckiego i w 1958 zwrócono Niemieckiej Republice Demokratycznej.

Jeszcze podczas wykopalisk w Pergamonie wykonał w 1882 dla Pruskiej Akademii Nauk gipsowe formy z reliefów w hetyckim sanktuarium skalnym w Yazilikaya. W latach 1882-1883 badał tumulusy i hierotheseion Antiocha na górze Nemrut, leżącej na obszarze dawnego królestwa Kommagene. W 1884 Carl Humann został dyrektorem berlińskiego muzeum z siedzibą w Smyrnie. Planował wszystkie wykopaliska i przedsięwzięcia Prus na terenie Bliskiego Wschodu. Osobiście kierował m.in. badaniami w Hierapolis (1887), Tralles (1888), Magnezji nad Meandrem (1890–94) i Priene (1895). Zawsze też odpowiadał na pytania Heinricha Kieperta dotyczące tureckiej geografii i topografii, który sporządzał mapy Azji Mniejszej.

Carl Humann zmarł z powodu choroby wątroby 12 kwietnia 1896 w Izmirze, starożytnej Smyrnie. Z okazji otwarcia Muzeum Pergamońskiego w Berlinie 18 lisopada 1901, jego popiersie wykonał Adolf Brütt (1855–1939).

Dzieła (wybór)


  • Reisen in Kleinasien und Nordsyrien. Wyd. razem z Otto Puchsteinem (z atlasem). Reimer, Berlin 1890 (online).
  • Magnesia am Mäander. Reimer, Berlin 1904 (online).

Literatura


  • Reinhard Stupperich: Carl Humann w Westfälische Lebensbilder. Tom 13. Münster 1985, s. 130–155.
  • Ernst Fabricius: Humann, Carl w Allgemeine Deutsche Biographie (ADB). Tom 55, Duncker & Humblot, Leipzig 1910, s. 801–807.
  • Eduard Schulte: Humann, Carl w Neue Deutsche Biographie (NDB). Tom 10, Duncker & Humblot, Berlin 1974, ISBN 3-428-00191-5, s. 32. (online).

Linki