Christian August Hausen


Christian August Hausen (ur. 19 czerwca 1693 r. w Dreźnie; zm. 2 maja 1743 r. w Lipsku) - niemiecki matematyk, mineralog, astronom i fizyk.

Genealogia


Ojciec Christian August Hausen (1663–1733), pastor; matka Catharina z domu Beringer (zm. 1723).

Życiorys


Po ukończeniu szkoły miejskiej w Dreźnie i szkoły książęcej w Miśni rozpoczął 30 marca 1711 r. studia na uniwersytecie w Wittenberdze. Studiował teologię, filozofię i języki Bliskiego Wschodu, ale prócz tego miał wykłady z logiki, retoryki, matematyki i fizyki. 17 października 1712 r. otrzymał tytuł magistra filozofii. W 1714 r. habilitował się na uniwersytecie w Lipsku, gdzie w tym samym roku został profesorem nadzwyczajnym matematyki. Krótko po tym odbył podróż naukową przez Niemcy, Szwajcarię, Francję i Anglię. W 1724 r. wrócił do Lipska i tam w 1726 r. został profesorem zwyczajnym matematyki. Jako, że zawsze dążył, aby łączyć matematykę z innymi przedmiotami, zatem prowadził także wykłady na temat mineralogii.

Był pierwszym, który zastosował metodę do określenia trwania rotacji słońca na podstawie obserwacji plam słonecznych i jest przede wszystkim tym człowiekiem, który wprowadził w Niemczech szklaną maszynę elektrostatyczną. W 1705 r. asystent laboratoryjny Newtona - Francis Hauksbee (lub Hawksbee) kulę z siarki zastąpił szklaną bańką wypełnioną parami rtęci w bardzo rozrzedzonym powietrzu, co umożliwiło obserwację niebieskiej poświaty powstającej, gdy powierzchnia obracanej bańki pocierała np. o rękę.) Jego badania z zakresu elektryczności pozwalają go uznać jako pierwszego, który wypowiedział przypuszczenie, że połączenia nerwowe i połączenia mózgu w podobny sposób mogą funkcjonować.

Hausen pełnił także inne funkcje na uniwersytecie m.in. był prokanclerzem, dziekanem wydziału filozoficznego, a także rektorem w semestrze zimowym 1731. Jego najsłynniejszymi uczniami byli Abraham Gotthelf Kästner i Gottfried Heinsius. Od 27 listopada 1726 r. był członkiem Królewsko-Pruskiej Akademii Nauk. Jego pisma dały inspirację Immanuelowi Kantowi do ważnych filozoficznych definicji. Jego imieniem został nazwany krater na księżycu.

Dzieła (wybór)


  • Ad auspicia Professionis Mathematicae A. S. Maiestate regis Poloniarum et Electoris Saxoniae clementissime sibi demandatae, oratione solenni, De veteri et nova geometria ... capienda, brevi consideratione De matheseos semiotica Rectorem academiae Magnificum ... invitat Christianus Aug. Hausenius , 1715.
  • Solutio quaestionis: An mathemata faciant ad felicitatem humanam, 1721.
  • Anweisung, wie aus der hierzu construirten Figur ein jeder, der auch der Astronomie nicht kundig, alle Veränderungen von 3 Secunden zu 3 Secunden erkennen könne, so sich bey Verdeckung der Sonnen durch den Mond in der ziemlich grossen Sonnen-Finsterniß den 22. May des Abends allhier in Leipzig zutragen werden, 1724.
  • Elementa Matheseos, 1734.
  • Christiani Avgvsti Havsenii Prof. Mathes. Ord. In Academ. Lipsiensi, Novi Profectvs In Historia Electricitatis, 1743.
  • Novus profectus in historia electricitatis ..., 1746.

Literatura


  • Moritz Cantor, Jacob Minor: Kästner, Abraham Gotthelf. W: Allgemeine Deutsche Biographie (ADB). Tom 15, Duncker & Humblot, Leipzig 1882, s. 440.
  • Ersch, Gruber: Allgemeine Encyclopädie der Wissenschaften und Künste. 2. Sektion 3. Teil S. 176 ( Online)

Linki