Christian Ernst Wünsch


Christian Ernst Wünsch (ur. 31 października 1744 r. w Hohenstein; zm. 28 maja 1828 r. we Frankfurcie nad Odrą) - niemiecki matematyk i fizyk. (wyznania ewangelickiego)

Życiorys


Christian Ernst Wünsch po wczesnej śmierci ojca żył razem z matką w bardzo skromnych warunkach. Po śmierci matki próbował zajmować się handlem, ale nie osiągnął sukcesu. Sprzedał cały dobytek i zamierzał szukać szczęścia za oceanem. Powędrował do Lipska, skąd chciał udać się do Holandii. W Lipsku zrozumiał, że jego powołaniem jest nauka. Zabiegał o stypendium, ale nie zostało mu przyznane. Dopiero gdy skonstruował drewniane planetarium komet zwrócił na siebie uwagę i otrzymał stypendium. W latach 1772-76 studiował u Friedricha Nathanaela Morusa i został doktorem medycyny i filozofii. W 1784 r. powołano go na profesora nadzwyczajnego matematyki i fizyki na uniwersytet we Frankfurcie nad Odrą, gdzie był członkiem loży wolnomularskiej Zum aufrichtigen Herzen.

W swojej książce o kolorach Versuche und Beobachtungen über die Farben des Lichts (1792), w przeciwieństwie do siedmiu podstawowych kolorów Isaaca Newtona (kolory tęczy) przyjął trzy kolory: czerwony, żółty i niebieski i uznał, że poprzez ich mieszanie można uzyskać pozostałe kolory. Doprowadziło to do dyskusji z Johannem Wolfgangiem von Goethe. Goethe napisał:

»Żółtoczerwony i zielony tworzą żółć, zielony i fioletowoniebieski błękit!
Tak więc został wytworzony ocet z mizerii.«

(» Gelbroth und grün macht das Gelbe, grün und violblau das Blaue!
So wird aus Gurkensalat wirklich der Essig erzeugt.« )

W zakresie teologii został znany i sławny dzięki wydanej anonimowo książce Horus oder astrognostisches Endurtheil über die Offenbarung Johannis und über die Weissagungen auf den Messias wie über Jesum und seine Jünger (1783). Proroctwa Starego Testamentu, w szczególności te o Mesjaszu, wywodzi z kultury egipskiej. Egipscy kapłani znali pewne tajemnice, które polegały na wiedzy astronomicznej. Ze związku Ozyrysa i Izydy powstał Horus, bóg zbawca, wzór przyszłego żydowskiego Mesjasza. Wg niego Mojżesz i Izraelici zdobyli od Egipcjan mądrość i na jej podstawie stworzyli obraz przyszłych zdarzeń ich narodu, włączając w to astrologię Chaldejczyków i Persów.

We Frankfurcie często przebywał w domu rodziny Zenge, gdzie jego wykładów chętnie słuchał Heinrich von Kleist.

Dzieła (wybór)


  • Dem Herrn D. Ludwig rufte bey seinem Grabe noch diese Worte nach sein Schüler Christian Ernst Wünsch. 1773.
  • De Auris Humanae Proprietatibus Et Vitiis Quibusdam. 1777.
  • Neue Theorie von der Atmosphäre und Höhenmessung mit Barometer. 1782.
  • Horus oder astrognostisches Endurtheil über die Offenbarung Johannis und über die Weissagungen auf den Messias wie über Jesum und seine Jünger. 1783.
  • Kosmologische Unterhaltungen für junge Freunde der Naturerkenntniß. 2 tomy 1791/94.
  • Die Mysterien der Ceres von Eleusis : Vertheidigt gegen die Spöttereyen des Verfassers des Horus und in dem Endzwecke ihrer Stiftung verglichen mit dem Endzwecke der Stiftung der Freymäurergesellschaft. 1785.
  • Kosmologische Unterhaltungen für junge Freunde der Naturerkenntniß. 3 tomy 1778-1791.
  • Versuche und Beobachtungen über die Farben des Lichtes ... : Mit vier Kupfertafeln. 1792.
  • D. Christian Ernst Wünsch Professors zu Frankfurth an der Oder Unterhaltungen über den Menschen. 2 tomy 1796/1798.
  • Lucifer oder Nachtrag zu den bisher angestellten Untersuchungen der Erdatmosphäre : vorzüglich in Hinsicht auf das Höhenmessen mit Barometern. 1802.
  • Esoterika, oder Ansichten der Verhältnisse des Menschen zu Gott : nebst neuen Erörterungen unserer heiligen Urkunde der Geschichte der Menschheit ; nur für die heiligen Statthalter Gottes auf Erden und human denkenden Gelehrten, keineswegs aber für das Volk. 1817.

Literatura


  • Gustav Frank: Wünsch, Christian Ernst. W: Allgemeine Deutsche Biographie (ADB). Tom 44, Duncker & Humblot, Leipzig 1898, s. 317-320.

Linki