Emil Lask


Emil Lask (ur. 25 września 1875 w Wadowicach; zm. 26 maja 1915 w Turzy Małej ) – niemiecki filozof, przedstawiciel neokantowskiej szkoły badeńskiej, uczeń Heinricha Rickerta (1863–1936) i Wilhelma Windelbanda (1848–1915). (wyznanie mojżeszowe)

Genealogia


  • Ojciec: Leopold (zm. 1905), właściciel fabryki papieru;
  • Matka: Cecylia (zm. 1920);
  • Rodzeństwo: Helena, Jan, Berta (1878–1967), pisarka.

Życiorys


W 1886 r. rodzina Emila Laska przeprowadziła się z Wadowic do Falkenbergu w Brandenburgii. Tam ojciec kupił fabrykę papieru, która była w posiadaniu rodziny do 1920 r., aż do śmierci matki. Zarówno Berta jak i Emil chodzili w Bad Freienwalde do szkoły średniej, po ukończeniu której w 1894 r. studiował przez krótki czas prawo, a potem filozofię u Heinricha Rickerta (1863–1936) we Fryburgu Bryzgowijskim i u Wilhelma Windelbanda (1848–1915) w Strasburgu (1896/97). Od 1898 do 1901 studiował ponownie we Fryburgu Bryzgowijskim. Rickert przybliżył mu idealizm niemiecki a Windelband filozofię wartości. W 1901 r. doktoryzował się u Heinricha Rickerta pismem Fichtes Idealismus und die Geschichte (1902, Idealizm Fichtego a historia). W 1905 r. habilitował się u Wilhelma Windelbanda rozprawą pt. Rechtsphilosophie (Filozofia prawa). Po habilitacji Emil Lask był Privatdozentem w Heidelbergu, od 1910 r., profesorem nadzwyczajnym i od 1913 r. profesorem etatowym jako następca Kuno Fischera (1824–1907).

Po wybuchu I wojny światowej zgłosił się na ochotnika do wojska. W lutym 1915 r. trafił na front w Karpatach i już 26 maja tegoż roku zginął w Turzy Małej. W nekrologu Rickert tak wypowiedział się o nadziejach, które wiązał z Emilem Laskiem: „Nadzieje nie tylko na przeprowadzenie logicznego i teoretyczno-poznawczego badania, lecz nadzieje na stworzenie wszechstronnej teorii świata, która oddaje wszystkie aspekty życia kulturalnego, a jednocześnie ujednolica znaczenie naszego istnienia na podstawie naukowej.”

Dzieła (wybór)


  • Fichtes Idealismus und die Geschichte. J. C. B. Mohr (Paul Siebeck), Tübingen und Leipzig 1902. Internet Archive.
  • Rechtsphilosophie. Carl Winter’s Universitätsbuchhandlung, Heidelberg 1905.
  • Die Logik der Philosophie und die Kategorienlehre. Eine Studie über den Herrschaftsbereich der logischen Form. J. C. B. Mohr (Paul Siebeck), Tübingen 1911.
  • Die Lehre vom Urteil. J. C. B. Mohr (Paul Siebeck), Tübingen 1912. Internet Archive.
  • Gesammelte Schriften. 3 tomy. Herausgegeben von Eugen Herrigel. J. C. B. Mohr (Paul Siebeck), Tübingen 1923 (Tom I, II), 1924 (Tom III).

Literatura


  • Konrad Hobe: Lask Emil w: Österreichisches Biographisches Lexikon 1815–1950 (ÖBL). Tom 5, Verlag der Österreichischen Akademie der Wissenschaften, Wien 1972, s. 3233.
  • Friedbert Holz: Lask, Emil w: Neue Deutsche Biographie (NDB). Tom 13, Duncker & Humblot, Berlin 1982, ISBN 3-428-00194-X, s. 648. (online).

Linki


  • Tomasz MACZUGA: Dramatyczne dzieje żydowskiego rodzeństwa. Słynny filozof i komunistyczna dramatopisarka urodzeni w Wadowicach. „Wadoviana. Przegląd historyczno-kulturalny”, nr 14, 2011, s. 226–230.