Franz Serafin Exner


Franz Serafin Exner ( ur. 28 sierpnia 1802 w Wiedniu; zm. 21 czerwca 1853 w Padwie) - austriacki filozof i reformator szkolnictwa uniwersyteckiego i szkół średnich w Austrii. (wyznanie katolickie)

Genealogia


Ojciec Joseph (1770–1836), inspektor celny w Wiedniu pochodzący ze śląskiej rodziny; matka Magdalena Saupper (1769–1834); - ożenił się w Pradze w 1840 z Charlotte Dusensy (1814–59); dzieci 5 synów m.in. Adolf (1881-1947), Karl (1842-1914), Sigmund (1846-1926), Franz (1849-1926) i córka Maria (zm. 1925).

Życiorys


Po ukończeniu gimnazjum w Wiedniu Exner studiował w latach 1821-23 prawo na uniwersytecie w rodzinnym mieście, od 1823 do 1825 kontynuował studia w Padwie i w 1825 r. ukończył je w Wiedniu. Następnie zainteresował się filozofią i tej dziedzinie całkowicie się poświęcił. W 1827 r. uzyskał stopień doktora filozofii.

W latach 1827-31 pracował na uniwersytecie w Wiedniu jako nauczyciel pomocniczy filozofii, a od 1828 jako nauczyciel pomocniczy edukacji. Od 1831 do 1848 r. był profesorem zwyczajnym filozofii na uniwersytecie w Pradze. W latach 1845-47 należał do komisji przygotowującej reformę gimnazjów i uniwersytetu w Wiedniu. Po powrocie do Wiednia w 1848 r. był od kwietnia naukowym doradcą w Ministerstwie Nauczania Publicznego (niem. Ministerium des öffentlichen Unterrichtes), a od września 1848 radcą ministerialnym.

Zajmując takie stanowisko próbował podnieść poziom nauczania i dokonać postępu w edukacji, przy czym uważał za konieczne przenikanie się wzajemne niemieckiej i austriackiej kultury i nauki oraz dopasowanie niemieckich pedagogicznych osiągnięć do szczególnych warunków austriackich. W tym celu zaprosił do współpracy filozofa Hermanna Bonitza (1814-1888). Przekształcenie sześcioklasowych gimnazjów w ośmioklasowe stało się podstawą dla nowej organizacji studiów uniwersyteckich, ponieważ teraz została dołączona w gimnazjach dwuletnia nauka filozofii. Po zreformowaniu szkolnictwa na Węgrzech udał się w tym samym celu do Lombardii, ale już od 1850 r. zaczął chorować i 21 czerwca 1853 zmarł w Padwie.

W swoich poglądach filozoficznych początkowo Exner reprezentował kierunek wytyczony przez Friedricha Heinricha Jacobiego (1743-1819), ale później całkowicie zwrócił się ku systemowi Johanna Friedricha Herbarta (1776-1841). Dzięki Exnerowi rozpowszechniony został herbartianizm na austriackich uniwersytetach.

Dzieła (wybór)


  • Die Stellung der Studierenden auf den Universitäten. Eine Rede. Prag 1837.
  • Über Nominalismus und Realismus. Prag 1842.
  • Über Leibnizens′ Universal-Wissenschaft. Prag 1843.
  • Die Psychologie der Hegelschen Lehre. 2 części, Leipzig 1842 i 1844.
  • Über die Lehre von der Einheit des Denkens und Seins. Prag 1848.
  • Z Hermannem Bonitzem: Organisationsentwurf für österreichische Gymnasien und Realschulen. Wien 1849.

Literatura


  • Carl von Prantl: Exner, Franz w Allgemeine Deutsche Biographie (ADB). Tom 6, Duncker & Humblot, Leipzig 1877, s. 447.
  • Richard Meister: Exner, Franz Seraphin w Neue Deutsche Biographie (NDB). Tom 4, Duncker & Humblot, Berlin 1959, s. 698.

Linki