Friedrich Christoph Dahlmann


Friedrich Christoph Dahlmann (ur. 13 maja 1785 roku w Wismar; zm. 5 grudnia 1860 roku w Bonn) - niemiecki historyk i polityk będący członkiem "Siódemki z Getyngi" i jako członek Komisji Konstytucyjnej był współautorem konstytucji z 1849 roku. (wyznania luterańskiego)

Genealogia


Ojciec Johann Ehrenfried Jakob Dahlmann (1739–1805), 1775 syndyk, od 1797 roku burmistrz Wismaru; matka Lucia Auguste (1756–88), macocha Friederike Christiane (1764–1810), obie były córkami Johanna Jensena (1718–89), duńskiego adwokata sądu dworskiego i syndyka krajowego; - ożenił się 1) w Kilonii w 1817 roku z Julie Hegewisch (1795–1826), 2) w Kilonii w 1829 roku z Luise von Horn (1800-56); miał 3 synów i 1 córkę z 1) małżeństwa.

Życiorys


Dahlmann jako szwedzki poddany studiował filologię od 1802 roku w Kopenhadze. W 1804 roku słuchał wykładów na uniwersytecie w Halle u Friedricha Augusta Wolfa, Friedricha Schleiermacher i Henricha Steffensa. Krótki czas przebywał w 1809 roku w Dreźnie, gdzie poznał Heinricha von Kleista, z którym udał się obejrzeć pole bitwy francusko-austriackiej pod Aspern. W 1810 roku promował się w Wittenberdze i w 1811 roku habilitował w Kopenhadze.

Za pośrednictwem wuja Friedricha Christopha Jensena (1754-1827) został w 1812 roku, bez jakiegokolwiek przygotowania historycznego, jako profesor nadzwyczajny historii, następcą Dietricha Hermanna Hegewischa (1746–1812) na uniwersytecie w Kilonii, gdzie m.in. poznał Bartholda Georga Niebuhra i Carla Theodora Welckera. Rozczarowany panującymi stosunkami w Kilonii uzyskał powołanie na uniwersytet do Getyngi jako profesor historii. Tam poświęcił się z wielkim sukcesem działalności pedagogicznej, ale uwikłał się w politykę i został po tzw. rewolucji w Getyndze (styczeń 1831 roku) wysłany jako deputowany uniwersytetu do księcia Cambridge Adolfa Hanowerskiego. Zyskał zaufanie księcia i wszedł w skład rady ustalającej konstytucję. Wraz z sześcioma innymi profesorami ( Wilhelm Eduard Albrecht, Heinrich Ewald, Georg Gottfried Gervinus, bracia Jacob i Wilhelm Grimm oraz Wilhelm Eduard Weber tzw. Siódemka z Getyngi), którzy protestowali przeciw zniesieniu konstytucji Królestwa Hanoweru został w 18 listopada 1837 roku zwolniony i wypędzony z królestwa. Dahlmann usprawiedliwił ich protest w piśmie Zur Verständigung (1838). Czyn "Siódemki z Getyngi" z pozoru bezskuteczny, wzbudził ogromne uznanie w całych Niemczech i zyskał symboliczne znaczenie dla wolnościowego ruchu przed rewolucją marcową w 1848 roku. Podobnie jak jego kolegom utratę posady częściowo zrekompensowały dobrowolne datki. Po krótkim pobycie w Lipsku, Dahlmann mieszkał od 1838 roku w Jenie, gdzie opracował historię Danii do czasu Reformacji. Od 1842 roku aż do śmierci prowadził katedrę historii i prawoznawstwa na uniwersytecie w Bonn.

Znaczenie


Owocem politycznej dojrzałości Dahlmanna było pismo Die Politik, auf den Grund und das Maaß der gegebenen Zustände zurückgeführt (1835), które rozpoczęło jego naukową sławę. Oprócz świata myśl neohumanistyczo-racjonalnego niemieckiego idealizmu występuje wcześnie w jego myślach pewien historyczno-romantyczny komponent i pod wpływem zdecydowanego odrzucenia prawa naturalnego, wykazuje zwrot do "stanów istniejących"; metahistoryczna wartość stworzyła historyczny fundament. W piśmie Die Politik, auf den Grund und das Maaß der gegebenen Zustände zurückgeführt zawarł zdanie pokazujące jego teorię konstytucji, którą w liberalny sposób określił:
»Nie przez to co stare, także nie przez to co nowe, lecz przez to co stałe i żyjące lub jest przywracane zostaje zachowany porządek państwa.«
Angielską konstytucję widział jako wzór dla konstytucji państw niemieckich. Elitą i podmiotem państwa, właściwego narodu, było dla Dahlmanna mieszczaństwo, przy czym podobnie jak innym zwolennikom liberalizmu brakowało mu zrozumienia dla "kwestii socjalnych", a zwłaszcza biedy i praw czwartego stanu. Twardy absolutyzm i radykalnie demokratyczny rozwój panowania mas odrzucił na korzyść mocnego arystokratycznego zrozumiałego ideału konstytucjonalnej monarchii.

W kwestii hegemoni był za zjednoczeniem Niemiec pod pruskim kierownictwem z wykluczeniem Austrii. We wrześniu 1848 roku przyczynił się do upadku Ministerstwa Rzeszy, ponieważ podczas głosowania w Frankfurckim Zgromadzeniu Narodowym głosował za odrzucenie rozejmu z Malmö. Nie udało mu się jednak utworzenie nowego rządu. Jednak w 1849 roku opowiedział się za oddanie korony cesarskiej królowi Prus.

Dzieła (wybór)


  • Forschungen aus dem Gebiet der Geschichte , 2 tomy 1821-1824.
  • Ausgabe von Neocorus' Geschichte der Dithmarschen, 1827.
  • Die Politik, auf den Grund und das Maaß der gegebenen Zustände zurückgeführt, 1835.
  • Geschichte von Dännemark, 1843.
  • Geschichte der englischen Revolution, 1844.
  • Geschichte der französischen Revolution bis auf die Stiftung der Republik, 1845.
  • Zwei Revolutionen, 1853.

Literatura


Linki


  • Artykuł Friedrich Christoph Dahlmann na stronie de.wikipedia.org
  • Zbiór linków na stronie Deutsche Biographie.