Friedrich Karl Joseph von Erthal


Friedrich Karl Joseph Reichsfreiherr von Erthal (ur. 3 stycznia 1719 r. w Moguncji (niem. Mainz); zm. 25 lipca 1802 r. w Aschaffenburgu) - niemiecki przedostatni książę elektor i arcybiskup Moguncji (od 18 lipca 1774 r.), jak również książę biskup Wormacji (niem. Worms, od 26 lipca 1774 r.).

Po objęciu władzy założył w 1774 r. komisję, której zadaniem było zreformowanie w biskupstwach szkolnictwa zgodnie z oświeceniowymi trendami. Założył szpitale, przytułki i otoczył opieką ubogich. Na rzecz uniwersytetu, którego był rektorem w latach 1757-1763 przekazał majątki rozwiązanych klasztorów, w tym 15 listopada 1781 r. trzech najbogatszych klasztorów Altmünster, Kartause i Reichklara. Majątki te do dzisiaj stanowią część fundacji uniwersyteckiej. W 1781 r. zreformował uniwersytety w Moguncji i Erfurcie zgodnie z nowymi ideami i wydał śpiewnik kościelny w języku niemieckim. Dążył do zbliżenia z protestantami, a jego dalekosiężnym celem było utworzenie niemieckiego katolickiego Kościoła narodowego. Większość jednak biskupów katolickich nie popierała pojednania z protestantami. Jako lektora, a później bibliotekarza Erthal zatrudnił w 1786 r. pisarza Wilhelma Heinse (1746-1803).

14 lipca 1792 r. koronował we Frankfurcie nad Menem ostatniego cesarza Świętego Cesarstwa Rzymskiego, Franciszka II Habsburga (1768-1835). Mimo ostrzeżeń przyłączył się do wojny wypowiedzianej Francji przez Cesarstwo. 22 października 1792 r. Francuzi zajęli bez walki Moguncję, arcybiskup i kapituła opuściła miasto, a Moguncja została pierwszą republiką (Republiki Moguncka) na ziemiach niemieckich. Erthal zamieszkał na zamku Johannisburg w Aschaffenburgu. 4 lipca 1802 r. zrezygnował ze wszystkich urzędów i arcybiskupstwo przekazał Karlowi Theodorowi Dalbergowi (1744-1817).

Erthal zmarł 25 lipca 1802 r. i został pochowany w Stiftskirche St. Peter und Alexander (pol. Kolegiata św. Piotra i Aleksandra) w Aschaffenburgu.

Genealogia


Ojciec Philipp Christoph von und zu Erthal (1689-1748), marszałek dworu w Moguncji; matka Maria Eva von Bettendorff; bracia Franz Ludwig (zm. 1795), biskup Würzburga i Bambergu , Lothar Franz (1717-1805), elektorsko-moguncki wielki szambelan; krewna Sophie Gräfin von Coudenhoven z domu Gräfin von Hatzfeldt (1747-1825), zaufana Friedricha Karla Josepha von Erthala, której najstarszy syn został dziedzicem dóbr von Erthalów.

Dzieła (wybór)


  • Almæ Et Perantiquæ Universitatis Moguntinæ Rector Fridericus Carolus Josephus L. B. Ab Erthal : Ecclesiæ Metropolitanæ Moguntinæ nec non Imperialis Bambergensis Canonicus Capitul., & Reverendissimi, ac Celsissimi Principis & Episcopi Bamberg. Consiliarius intimus actualis. 1754.
  • Marktordnung. 1774.
  • Eminentissimi ... D. Friderici Caroli Josephi, Divina Providentia Sanctae Sedis Moguntinae Archiepiscopi ... Constitutio Pastoralis De Futuris In Archidioecesi Moguntina Ministrorum Ecclesiae Ordinantionibus, Et Curatorum Omniumque Confessariorum Approbationibus. 1778.
  • Erzbischöflich Maynzische Pastoral-Verordnungen in Betreff der Geistlichen im Erzbißthum Maynz : Aus dem Lateinischen übersetzt. 1780.

Literatura


Linki