Heinrich von Zütphen


Heinrich von Zütphen (właściwie Heinrich/Hendrik Gelrie, w starszej literaturze niewłaściwie nazywany Heinrich Moller lub Müller; ur. ok. 1488 r . w Zutphen (Holandia); zm. 10 grudnia 1524 r. w Heide (Holsztyn)) - przeor i reformator religijny. Uważany jest za męczennika ewangelickiego.

Życiorys


O pochodzeniu i młodości Heinricha von Zütphena nie mówią żadne źródła. Przypuszczalnie był młodszy niż Marcin Luter. Wcześnie wstąpił do jednego z trzech niderlandzkich zakonów augustianów (przypuszczalnie Dordrecht), które należały do zreformowanej kongregacji saksońskiej. W zakonie przyjął imię Johannes. W 1508 r. immatrykulował na uniwersytet w Wittenberdze, gdzie w 1509 r. został bakalaureatem a w 1511 r. magistrem artium. Po studiach udał się do Kolonii, gdzie działał w służbie zakonu i już w 1514 r. został tam zastępcą przeora. W następnym roku przebywał w Dordrecht jako przeor.

Ruch reformacyjny, który wywołał Marcin Luter dotarł także do zakonu augustianów w Dordrecht. Heinrich von Zütphen próbował wprowadzić tam nauki Reformacji, ale napotkał tak silną wrogość ze strony mnichów, że musiał złożyć swój urząd. W 1520 r. przybył do Wittenbergi i był świadkiem spalenia bulli papieskiej przez Lutra. 12 stycznia 1521 r. został bakalaureatem teologii i przypuszczalnie jeszcze w tym samym roku licencjatem. W tym czasie szczególnie przyjaźnił się z Lutrem i Filipem Melanchtonem. Heinrich von Zütphen rozwinął w jasnych zarysach tezy i myśli dotyczące nauki usprawiedliwienia.

Prześladowania ewangelików w Holandii skłoniły go latem 1522 r. do wyjazdu do Antwerpii, gdzie jako następca Jacobusa Probsta został mianowany przeorem. Wkrótce aresztowano go z powodu prowadzonych kazań. Dzięki buntowi ludności został uwolniony, mógł uciec z miasta i uniknął spalenia na stosie, czego nie udało się dwom jego współbraciom zakonnym Johannesowi van Esschenowi i Hendrikowi Vosowi.

Heinrich von Zütphen przybył do Bremy. 9 listopada 1522 r. w kościele Sankt Ansgarii wygłosił pierwsze kazanie w duchu nauki Marcina Lutra. Tym sposobem rozpoczęła się Reformacja w Bremie, która mimo sprzeciwu arcybiskupa i kapituły katedry została przeforsowana. Dzięki niemu również powołany został do Bremy do kościoła Unser Lieben Frauen (kościół Mariacki) Jacobus Probst, a krótki czas później Johann Timann.

W 1524 r. Heinrich von Zütphen udał się na prośbę proboszcza Nikolausa Boye do Meldorfu w Dithmarschen, aby tam głosić Ewangelię. Za namową przeora dominikanów z Meldorf, Augustinusa Torneborcha, został napadnięty i przewieziony do Heide, gdzie był maltretowany, bity i 10 grudnia 1524 r. po zakatowaniu wrzucony do ognia. Ponieważ jego ciało się nie spaliło, następnego dnia obcięto głowę, ręce i nogi, które spalono, a tułów pogrzebano przy akompaniamencie drwiących pieśni.

Luter dowiedziawszy się o jego tragicznej śmierci napisał list pocieszający do zboru w Bremie. Dopiero osiem lat po śmierci Heinricha von Zütphena została dokończona Reformacja w Dithmarschen.

Rocznica jego śmierci uhonorowana jest przez Kościół Ewangelicki w Niemczech 10 grudnia w Ewangelickim Kalendarzu Imion.

Literatura


  • Friedrich Wilhelm Bautz: Heinrich von Zutphen. W: Biographisch-Bibliographisches Kirchenlexikon (BBKL). Tom 2, Bautz, Hamm 1990, ISBN 3-88309-032-8, s. 685-686.
  • Henneke Gülzow: Heinrich von Zütphen. W: Neue Deutsche Biographie (NDB). Tom 8, Duncker & Humblot, Berlin 1969, ISBN 3-428-00189-3, s. 431.
  • Johann Friedrich Iken: Heinrich von Zütphen. W: Allgemeine Deutsche Biographie (ADB). Tom 11, Duncker & Humblot, Leipzig 1880, s. 642.

Linki