Jakob Wimpfeling


Jakob Wimpfeling (znany także jako Wimpheling, Wympfeling; ur. 27 lipca 1450 r. w Schlettstadt (obecnie Sélestat); zm. 17 listopada 1528 r. tamże) - duchowny katolicki, poeta, pedagog i historiograf niemieckiego humanizmu.

Życiorys


Jakob Wimpfeling był synem rymarza. Uczęszczał do szkoły łacińskiej w rodzinnej miejscowości. Po śmierci ojca w 1463 r. zamieszkał u wuja w Sulzu, który był tam proboszczem i nakłonił Jakoba do studiowania teologii. Wimpfeling studiował teologię i filozofię od 1464 we Fryburgu Bryzgowijskim, od 1466 w Erfurcie i w latach 1469-1470 w Heidelbergu. W 1471 został magistrem artium i rozpoczął studiowanie prawa kanonicznego oraz nauczanie na uniwersytecie w Heidelbergu, gdzie pełnił funkcje dziekana (1479/80, 1481/82). W 1483 zrezygnował z pracy na uczelni i udał się do Spiry, gdzie był kaznodzieją w katedrze, a później wikariuszem. W 1498 wrócił do Heidelbergu i uczył tam jako profesor poezji i retoryki na wydziale artystycznym. W latach 1501 1515 mieszkał w Strasburgu, po czym wrócił do rodzinnej miejscowości.

Podczas pobytu w Strasburgu napisał w 1501 dzieło historyczne Germania, które doprowadziło do sporu z Thomasem Murnerem. Dzięki temu pismo, w którym wykazywał równowartość przeszłości niemieckiej z francuską i włoską, Wimpfeling jest uważany za prekursora narodowej niemieckiej historiografii. W tym czasie zajmował się także edukacją Jakoba Sturm von Sturmecka

Jakob Wimpfeling był jednym z czoło humanistów tego okresu obok Johannesa Reuchlina.

Początkowo przychylnie przyjął głoszoną przez Marcina Lutra naukę, ale w momencie gdy ten zaczął atakować papiestwo, dogmaty i ceremonie kościelne stał się wobec nowej nauki obojętny. Napisał wprawdzie listy zarówno do Marcina Lutra i Ulricha Zwingli, ale pozostały one bez echa. Jego właśni uczniowie przyłączyli się do luteranizmu. Na wzajemne zarzuty o herezję odpowiedział: »Jeśli jestem heretykiem, to zawdzięczam to waszej nauce.« O jego charakterze i postępowaniu najlepiej świadczą słowa zawarte w modlitwie: »Moim pragnieniem jest, aby oczyścić chrześcijan, aby wspierać badania Pisma Świętego, aby dać młodym ludziom dobre wykształcenie«. W słowach tych zawarte są jego poglądy humanistyczne, religijne i pedagogiczne.

Jednak te piękne słowa nie zmieniają faktu, że jako gorliwy katolik pochwalał palenie na stosie heretyków, zwalczał Żydów, których nazywał wiernymi niewierzącymi i których obwiniał za lichwę, a na synodzie w Bazylei domagał się zaostrzenia średniowiecznych przepisów wobec nich i ich zniszczenia. Papieża stawiał wysoko, ale widział w nim tylko biskupa biskupów i domagał się większej wolności w Kościele. Podnosił kwestie kapłaństwa, które powinno być chronione przez władze świeckie i je bronił, chociaż nie był ślepy na błędy poszczególnych ich przedstawicieli. Szczególnym kultem darzył Marię Pannę i wstawiał się za nauką o jej Niepokalanym Poczęciu. Było to ustalenie soboru w Bazylei w 1439, ale nie uznane przez papieża jak dogmat. Wyznawcy tej doktryny byli szczególnie liczne w Alzacji.

Jego dwaj bratankowie, Jakob Spiegel i jego przyrodni brat Johann Maier ufundowali mu marmurową tablicę pamiątkową w kościele w Schlettstadt.

Dzieła (wybór)


  • Stylpho, 1494.
  • Germania, 1501.
  • Epitome rerum Germanicarum, 1505.
  • Gravamina, 1520.

Literatura


  • Ludwig Geiger: Wimpheling, Jakob. W: Allgemeine Deutsche Biographie (ADB). Tom 44, Duncker & Humblot, Leipzig 1898, s. 524-537.
  • Gerhard Kaller: Jakob Wimpfeling. W: Biographisch-Bibliographisches Kirchenlexikon (BBKL). Tom 13, Bautz, Herzberg 1998, ISBN 3-88309-072-7, s. 1358-1361.

Linki