Johann Heinrich Voss


Johann Heinrich Voss (także Johann Heinrich Voß; ur. 20 lutego 1751 roku w Sommerstorf koło Waren w Mecklenburgii-Schwerin, zm. 29 marca 1826 roku w Heidelbergu) - niemiecki poeta, filolog klasyczny i wybitny tłumacz.(wyznania ewangelickiego)

Genealogia


Ojciec Johann Heinrich Voß (1714–1778), kamerdyner i dzierżawca (wynajmował swoje pole innym ze względu, że dużo podróżował), dwa razy żonaty, druga żona Katharina Dorothea Karsten; matka Katharina Dorothea Karsten (1718–1798), córka organisty; był najstarszy spośród 5 rodzeństwa; - ożenił się 5 lipca 1777 roku w Fensburgu z Ernestiną z domu Boie (1756–1834); miał 4 synów.

Życiorys


W 1751 roku rodzina przeprowadziła się do Penzlin, gdzie ojciec został poborcą celnym i prowadził restaurację. W latach 1759-1765 w szkole miejskiej w Penzlinie języka łacińskiego uczył go rektor szkoły Andreas Karl Struck. Tutaj rozpoczął już samodzielną naukę gramatyki języka greckiego i jednocześnie zaczął wprawiać się w łacińskich wersach. Ćwiczył poetycką fantazję na podstawie rozpowszechnionej w ludowych kręgach niemieckiej literaturze Marcina Lutra, ludowych książkach i piosenkach, oraz na podstawie utworów Christiana Fürchtegotta Gellerta i Johanna Wilhelma Ludwiga Gleima.

W 1766 roku wstąpił do najwyższej klasy miejskiej szkoły w Neubrandenburgu, którą ukończył w 1769 roku. W tym okresie nadal sam uczył się języka greckiego, próbował już pisać w języku niemieckim wersy rymowane i nierymowane jak również tłumaczył ody Horacego. Jego ulubionymi autorami i jednocześnie wzorami byli Friedrich von Hagedorn, Johann Peter Uz, Salomon Gessner, ale przede wszystkim Karl Wilhelm Ramler i później Friedrich Gottlieb Klopstock. Niestety brakowało mu pieniędzy, aby rozpocząć studia i wiosną 1769 roku powrócił do Penzlin. W tym samym roku rozpoczął pracę jako nauczyciel domowy w Ankershagen. W tym czasie poznał pastora Ernsta Theodora Johanna Brücknera (1746—1805), z ktorym się zaprzyjaźnił. Brückner umocnił w nim wyniesioną z domu skłonność do racjonalizmu. Poszerzył wiedzę Vossa na temat nowej literatury i uwolnił jego poetycki talent z wpływu Horacego i Ramlera.

W 1771 roku otrzymał egzemplarz czasopisma literackiego Göttinger Musenalmanach i potajemnie wysłał do niego swoje liryki, które zwróciły uwagę Heinricha Christiana Boie'a. Na zaproszenie Boie'a udał się w kwietniu 1772 roku do Getyngi i rozpoczął studia na tamtejszym uniwersytecie. Studiował teologię i filologię. Jego głównym nauczycielem w tym okresie był Christian Gottlob Heyne, którego bardzo podziwiał do czasu gdy doszło między nimi do rozłamu pod wpływem rozbieżności estetycznych i czysto osobistych. Oprócz łaciny i greki uczył się także języka francuskiego i angielskiego. Jeszcze przed jego przybyciem do Getyngi wokół Boie'a gromadziła się w przyjacielskim związku młodzież zainteresowana poezją. Wcześniej już do tego związku należeli Ludwig Hölty, Gottfried August Bürger, Johann Martin Miller, a wraz z Vossem przystąpili do niego Johann Friedrich Hahn, Carl Friedrich Cramer i obaj bracia Leopold Friedrich i Christian zu Stolberg-Stolberg. We wrześniu 1772 roku utworzyli regulamin związku i od tego czasu nazywany był Göttinger Hainbund. W lipcu 1774 roku dołączył do nich Johann Anton Leisewitz

Wiosną 1774 roku Voss udał się w podróż do Hamburga i Flensburga, aby osobiście poznać Friedrich Gottlieb Klopstock. Rezultat tej podróży przerósł wszelkie jego oczekiwania. Oprócz Klopstocka poznał też Philippa Emanuela Bacha, Johanna Jacoba Duscha, Matthiasa Claudiusa, Christopha Daniela Ebelinga. 6 czerwca 1774 roku przyjęto go do loży wolnomularskiej „Zu den drei Rosen“ , a 22 kwietnia 1775 roku razem z Friedrichem Leopoldem von Stolbergiem pełnił funkcję mistrza loży, z której wypisał się w 1786 roku zarzucając organizacji, że „tajemny związek” jest oszustwem.

Po ukończeniu studiów w 1775 roku, Boie przekazał mu redakcję czasopisma Göttinger Musenalmanach, które wydawał do 1800 roku (w latach 1780-1788 razem z Leopold Friedrich Günther von Goeckingk). W 1775 roku przeprowadził się do Wandsbek, w sąsiedztwo Matthiasa Claudiusa. W 1778 roku został rektorem w szkole łacińskiej w Otterndorf. W 1782 roku on i cała jego rodzina zachorowała na malarię co spowodowało opuszczenie Otterndorf i przeprowadzili się do Eutin, gdzie za pośrednictwem swojego przyjaciela Friedricha Stolberga został rektorem gimnazjum. W Eutin mieszkał do 1802 roku kiedy to został przeniesiony w stan spoczynku. Były to jego najproduktywniejsze lata, na końcu którego powstała waśń między nim a Friedrichem Stolbergem. Wokół nich obu zbierał się tak zwany Eutiner Kreis.

Od 1802 do 1805 roku przebywał w Jenie. W 1805 roku rząd badeński powołał go na profesora uniwersytetu w Heidelbergu bez obowiązku prowadzenia wykładów z roczną pensją 1000 guldenów. W lipcu tegoż roku przeniósł się do Heidelbergu. Dzięki tej posadzie mógł poświęcić się dalszej pracy literackiej, tłumaczeniu tekstów i badaniom antykwarycznym.

Jego dom w Heidelbergu odwiedzało sporo wybitnych osób między innymi Johann Wolfgang von Goethe, Jens Immanuel Baggesen, Johann Jakob Griesbach, Jean Paul, Carl Friedrich Zelter, Barthold Georg Niebuhr.

Znaczenie


Voss był człowiekiem o godnej uwagi niezależności umysłowej i mocnym języku. W latach 1785-1795 opublikował w dwóch wydaniach zbiór poematów, które później rozszerzył. Jego najlepszym dziełem poetyckim jest chyba idylliczny poemat Luise (1795), w którym z wielkim sukcesem próbował wyrazić współczesne niemieckie życie umysłowe i uczucia w formie klasycznej (antycznej) poezji, a więc między innymi zastosował heksametr. W ten sposób zainspirowany Goethe zastosował heksametr w eposie Hermann und Dorothea(1797).

Tym Mythologische Briefe (2 tomy, 1794) i w Antisymbolik (2 tomy, 1824–1826), które napisał w opozycji do dzieła napisanego przez Georga Friedricha Creuzera Symbolik und Mythologie der alten Völker i w innych pismach przyczynił się zdecydowanie do studiowania mitologii. Działał też jako zwolennik prawa do wolności wyznania. W czasie gdy liczni niemieccy romantycy przechodzili na katolicyzm, wystąpił z artykułem wzbudzającym sensację w Sophronizon (1819), w gazecie Heinricha Eberharda Gottloba Paulusa przeciw przestąpieniu na katolicyzm byłego przyjaciela grafa Friedricha Leopolda zu Stolberg.

Najważniejsze są jego tłumaczenia wielkich epopei Homera, którym zawdzięcza swoje miejsce w niemieckiej literaturze. Pokazują nie tylko głęboką uczoność i znajomość starożytnych języków i sztuki wersyfikacji, lecz także perfekcyjną znajomość języka niemieckiego. Najsłynniejszymi jego tłumaczeniami są eposy homeryckie Iliada i Odyseja. Najbardziej znane jest tłumaczenie Odysei, które ukazało się w 1781 roku. Tłumaczenie Iliady stało się inspiracją dla niedokończonego dzieła Goethego Achilleis. Voss przetłumaczył także dzieła Hezjoda, Teokryta, Biona ze Smyrny, Moschusa z Syrakuz, Wergiliusza, Owidiusza, Horacego, Tibullusa, Propercjusza i innych klasycznych poetów.

Poza tym przetłumaczył francuskie tłumaczenie Antoine'a Gallanda Baśni z tysiąca i jednej nocy (1782–1785), które było pierwszą niemiecką wersją tego dzieła. W latach 1818-1829 opublikował w 9 tomach tłumaczenie dramatów Williama Szekspira, które dokończył przy pomocy swoich synów Heinricha i Abrahama, którzy również byli uczonymi i zdolnymi tłumaczami.

Uhonorowanie


Przyznawane są obecnie dwie nagrody jego imienia:
Johann-Heinrich-Voß-Preis für Übersetzung - w dziedzinie tłumaczeń,
Johann-Heinrich-Voß-Preis für Literatur - w dziedzinie literatury.

Odkryta 11 października 1990 roku asteroida (23473) Voss została nazwana jego nazwiskiem.

Dzieła (wybór)


  • Gedichte, Königsberg 1795.
  • Luise. Ein laendliches Gedicht in drei Idyllen., Nicolovius, Königsberg 1795.
  • Zeitmessung der deutschen Sprache , Königsberg 1802.
  • Hesiods Werke.: und Orfeus der Argonaut , Heidelberg 1806.
  • Ueber Gleims Briefsammlung und lezten Willen , Heidelberg 1807.
  • Antisymbolik/1, Stuttgart 1824.
  • Antisymbolik/2 , Stuttgart 1826.
  • Deutsche Uebersetzung des Quintus Horatius Flaccus : aus der Stereotyp-Ausgabe von Tauchnitz in Leipzig , Grätz, 1828.
  • Anthologie aus den Gedichten von Johann Heinrich Voß , Gotha 1828.

Literatura


Linki