Johann Jacob Reiske


Johann Jacob Reiske – (ur. 25 grudnia 1716 w Zörbig, zm. 14 sierpnia 1774 roku w Lipsku) - niemiecki hellenista, arabista, znawca kultury Cesarstwa Bizantyjskiego. Uważany jest za założyciela filologii arabskiej jako samodzielnej dyscypliny naukowej.(wyznania ewangelickiego)

Genealogia


Ojciec Johann Balthasar (zm. 1735), Lohgerber; matka Anna Christina Clooß; - ożenił się w Lipsku w 1764 roku z Ernestiną Müller; bezdzietny.

Życiorys


Reiske urodził się 25 grudnia 1716 w Zörbig, jako syn garbarza. Od 1722 roku uczęszczał do szkoły w Zörbig, od 1727 pobierał prywatne lekcje w Zöschen, a w latach 1728-1733 był uczniem Waisenhause w Halle (Franckesche Stiftungen). W 1733 roku rozpoczął studia w Lipsku na wydziale teologii i studiował oprócz tego jako samouk język arabski.

W 1738 roku zainspirowany sławą Alberta Schultensa udał się do Lejdy, aby studiować arabskie rękopisy, których spora ilość znajdowała się w tamtejszej bibliotece. W Lejdzie uczęszczał na wykłady z języka greckiego do Tiberiusa Hemsterhuisa i z języka arabskiego do Schultensa. Za namową Schultensa rozpoczął tam studia medyczne. Doktoryzował się w 1746 roku broniąc pracę na temat medycyny arabskiej (Miscellaneae aliquot observationes medicae ex Arabum monumentis) i otrzymał tytuł doktora medycyny.

Po powrocie do Lipska w 1746 roku chciał wykonywać zawód lekarza i okazjonalnie zajmował się pracą filologiczną. W 1748 roku został mianowany profesorem nadzwyczajnym arabistyki w Lipsku, ale nie zapewniało mu to środków na utrzymanie. Pensja w wysokości 100 talarów w 1755 roku została wstrzymana, a w 1764 roku pozbawiono go jej. Również wydawane książki nie przynosiły dochodu. Jego ostre recenzje pism znanych osób również nie przysparzały mu przyjaciół. Efektem czego było, że ci wpływowi przeciwnicy m.in. Johann August Ernesti, David Ruhnken, Johann David Michaelis (1717–91) utrudniali mu mianowanie na profesora filologii klasycznej w Lipsku i Wittenberdze. Wybawienie z tej trudnej sytuacji nastąpiło 1 lipca 1758 roku gdy rada miasta mianowała go rektorem Nikolaischule w Lipsku. O tym okresie swojego życia i zaoferowanej pracy tak pisze w swojej biografii:

»To była deska, którą Bóg mi rzucił w biedzie. Bieda zmusiła mnie, aby jej się chwycić; w przeciwnym razie bym umarł«[1]

W 1771 roku wraz z żoną odwiedził mieszkającego w Wolfenbüttel Gottholda Ephraima Lessinga i przy tej okazji uporządkował orientalne manuskrypty w Herzog August Bibliothek.

Zmarł po długiej chorobie 14 sierpnia 1774 roku w Lipsku.

Znaczenie


Johann Jacob Reiske uchodzi za założyciela filologii arabskiej, pioniera arabskiej numizmatyki i epigrafiki. Awansował filologię arabską z nauki pomocniczej teologii do samodzielnej dyscypliny naukowej. Mimo wielkiego trudu włożonego w badania nie znalazł uznania w swoich czasach. Sam o sobie Reiske pisał »Stałem się męczennikiem arabskiej literatury«[2]
Johann Gottfried Herder napisał o nim
»Nasz Reiske stał się męczennikiem swojego arabskiego zapału; niech w spokoju spoczywają jego prochy! Przez długi czas nie powróci z pewnością jego wzgardzana uczoność.«[3]
Jego teksty i tłumaczenie Abu 'l-Fidas ukazały się pośmiertnie. Poza tym zajmował się arabskimi przysłowiami i przetłumaczył Demostenesa. Jego wydanie i komentarz do De ceremoniis zalicza się do najwybitniejszych źródłowych wydań bizantyjskich.

Jego uczniami byli miedzy innymi:

Dzieła (wybór)


  • Dissertatio de principibus Muhammedanis qui aut ab eruditione aut ab amore literarum et literatorum claruerunt, 1747.
  • De Arabum Epocha vetustissima, Sail ol Arem, id est ruptura catarrhactae Marebensis, dicta, 1748.
  • Briefe über das Arabische Münzwesen, 1750.
  • Libri duo de cerimoniis aulae byzantinae, 1751.
  • Anthologia Graeca, 1752.
  • Anthologiae Graecae a Constantino Cephala conditae libri tres, 1754.
  • De Actamo Philosopho Arabico, 1759.
  • Proben der arabischen Dichtkunst in verliebten und traurigen Gedichten, 1765.
  • Von ihm selbst aufgesetzte Lebensbeschreibung, 1783.

Literatura


Linki


Przypisy


  • 1. Von ihm selbst aufgesetzte Lebensbeschreibung, 1783 s.77.
  • 2. tamże s.11.
  • 3. Johann Gottfried Herder: Ideen zur Geschichte der Menschheit. 4. część, s. 265, Tübingen 1807.