Johann Jakob Bodmer


Johann Jakob Bodmer (ur. 19 lipca 1698 roku w Greifensee koło Zurychu, zm. 2 stycznia 1783 roku w Gut Schönenberg) - szwajcarski historyk, poeta, tłumacz i filolog. (wyznania ewangelicko-reformowanego)

Genealogia


Ojciec Hans Jakob (1661–1736), pastor w Greifensee; matka Esther von Orelli (1679–1737); - ożenił się 1 kwietnia 1727 roku w Greifensee z Esther von Orelli (1696–1785); miał 4 dzieci, które wcześnie zmarły.

Życiorys


Życie Bodmera przebiegło spokojnie i pracowicie. Przeznaczony przez ojca do zawodu duchownego uczęszczał najpierw do szkoły łacińskiej i Collegium Carolinum w Zurychu, jednak w 1718 roku poświęcił się zawodowi kupca i zbierał wiedzę na temat handlu jedwabiem w Genewie, Lyonie, i Lugano. Podobnie jak podczas teologicznej edukacji tak i tu na pierwszym planie stały jego zainteresowania przede wszystkim literaturą francuską, angielską, włoską i historią.

Po powrocie do Zurychu, w 1725 roku został profesorem historii Szwajcarii i polityki w Collegium Carolinum. Stanowisko to zajmował przez 50 lat, aż do 1775 roku, w 1747 roku został także członkiem rady miejskiej.

Znaczenie


Jako nauczyciel reprezentował poglądy i cele z punktu widzenia narodowościowego co nie pozostało bez wpływu na jego uczniów. Trudno znaleźć w historii nauczyciela, który mógłby poszczycić się tak znakomitą plejadą ucznów jak Bodmer. Byli wśród nich przyszli malarze, literaci, profesorowie, mecenasi sztuki i poeci tacy jak: Johann Heinrich Füssli, Salomon Gessner (1730-1788), Johann Georg Sulzer, Hans Caspar Hirzel, Johann Caspar Lavater, Johann Heinrich Pestalozzi, Isaak Iselin, Johann Ludwig Meyer von Knonau, Johann Martin Usteri. Swoją krytyką i przykładami przyczynił się razem z Johannem Christophem Gottschedem i Johannem Jakobem Breitingerem do zreformowania stylu literatury niemieckiej i walczył z naśladowaniem literatury francuskiej, rekomendując tradycje narodowe.

Wyrazem jego trudów reformatorskich jest otwarcie wydawnictwa Orell & Compagnie (1734) w Zurychu, które było jeszcze pod silnym wpływem ortodoksji protestanckiej. Już w 1720 roku rozpoczął długotrwałą współpracę z Johannem Jakobem Breitingerem. Założył z nim towarzystwo malarskie , w 1727 roku towarzystwo historii Szwajcarii, a w latach 1730-40 rozwinęli program sztuki estetycznej i literackiej, który stał się znany daleko poza granice Szwajcarii i uczynił Zurych centrum zarówno literackim jak i teorii sztuki. Na wzór tygodnika "The Spectator" Josepha Addisona wydawali Die Discourse der Mahlern (1721-23), które od 1746 roku wydawane było pod nazwą "Der Mahler der Sitten". Na łamach tego czasopisma rozpoczął się długotrwały spór między nimi a Johannem Christophem Gottschedem i szkołą saksońską, który w efekcie otworzył nowe kierunki w literaturze. Zauważyć należy, że literacki i artystyczny talent Bodmera znany był nie tylko w Zurychu, ale także w całych Niemczech o czym świadczy fakt, że dom jego w latach 1750-70 w Schönenbergu stał się punktem spotkań wybitnych osób. Przebywali tu Friedrich Gottlieb Klopstock, Christoph Martin Wieland, Ewald von Kleist, Johann Wolfgang von Goethe, Johann Heinrich Tischbein (1722-1789) i Wilhelm Heinse.

Dał się poznać także jako tłumacz literatury obcojęzycznej tłumacząc między innymi dzieła Johna Miltona i Homera. Jego tłumaczenie Miltona wywarło wpływ przynajmniej na Klopstocka, a poprzez zniemczenie angielskich ballad należy do wczesnego klasycyzmu.

Wydawał także zapomniane rękopisy między innymi Codex Manesse zwany też Große Heidelberger Liederhandschrift (« Wielkim śpiewnikiem heidelberskim »), część Nibelungenlied (« Pieśń o Nibelungach ») i pisma Martina Opitza. Zaprezentował na nowo dawną lirykę i epikę „Proben der alten schwäbischen Poesie" ( Zürich 1748), sięgał również po stare pieśni dworskie „Sammlung von Minnesingern“ ( Zürich 1757/58). W ten sposób stworzył podstawy do powstania germanistyki w epoce romantyzmu i nie jest zadziwiające jeśli wielkim zrozumieniem darzyli go bracia Wilhelm Karl i Jacob Ludwig Karl Grimm oraz Johann Gottfried von Herder. Również dzięki tej działalności stał się jedną z wybitniejszych postaci XVIII – wiecznej Szwajcarii.

Jego dramaty nie mają już dzisiaj większego znaczenia, pomimo narodowego lub heroicznego charakteru ich tematyki i stały się tylko obrazami historycznymi i politycznymi dialogami.

Johannes von Müller określa Bodmera jako „ojca naszej (szwajcarskiej) literatury”.

Dzieła (wybór)


  • Karl von Burgund. Ein Trauerspiel (wg Ajschylosa)
  • Die Discourse der Mahlern, Zürich 1721-1723.
  • Johann Miltons Verlust des Paradieses , Zürich 1732.
  • Brief-Wechsel Von der Natur des Poetischen Geschmackes, Zürich 1736.
  • Critische Abhandlung von dem Wunderbaren in der Poesie, Zürich 1740.
  • Critische Betrachtungen und freye Untersuchungen zum Aufnehmen und zur Verbesserung der deutschen Schau-Bühne : Mit einer Zuschrift an die Frau Neuberin , Bern 1743.
  • Critische Briefe, Zürich 1746.
  • Proben der alten schwäbischen Poesie , Zürich 1748.
  • Jacob und Joseph, Zürich 1751.
  • Jacob und Rachel, Zürich 1752.
  • Der Noah : In Zwölf Gesängen , Zürich 1752.
  • Joseph und Zulika in zween Gesängen , Zürich 1753.
  • Fabeln aus den Zeiten der Minnesinger, Zürich 1757.
  • Gottsched : ein Trauerspiel in Versen oder der parodirte Cato , Zürich 1765.

Literatura


Linki