Konrad Vorstius


Konrad Vorstius (także Conrad Vorstius; ur. 19 lipca 1569 r. w Kolonii jako Konrad von der Vorst; zm. 29 września 1622 r.[1] w Tönning) - niemiecko-niderlandzki teolog ewangelicko-reformowany i reformator. Był autorem wielu pism teologicznych i jednym z najważniejszych rzeczników arminianizmu.

Genealogia


Ojciec Dietrich von der Vorst; matka Sophia Sterk.

Życiorys


Konrad Vorstius podobnie jak pozostali bracia miał zostać duchownym katolickim. Studiował w Düsseldorfie i Akwizgranie (niem. Aachen) filozofię Arystotelesa. W 1586 r. otrzymałby w Collegium Laurentianum w Kolonii tytuł magistra, gdyby zaprzysiągł wykonywanie uchwał soboru trydenckiego. Z powodu pewnych wątpliwości odmówił złożenia przysięgi. Przez dwa lata poświęcił się kupiectwu, które było rodzinnym zawodem. W 1589 r. rozpoczął studia teologiczne w Academia Nassauensis w Herborn, które kontynuował od 1593 r. w Heidelbergu, gdzie nabył tytuł doktora teologii. Później przebywał na uniwersytetach w Bazylei i Genewie, gdzie Teodor Beza (1519-1605) zaproponował mu profesurę.

Jednak nie przyjął tej propozycji i udał się do Steinfurtu, gdzie w 1596 r. został profesorem w tamtejszym Gymnasium Academicum. Mimo, że w 1596 r. podejrzewany był o socynianizm i plotka o jego heterodoksji (wyznawanie poglądów odmiennych od głoszonej przez dany Kościół doktryny wiary) dotarła nawet do Heidelbergu, Genewy i Bazylei został w 1605 r. nadwornym kaznodzieją hrabiego Arnolda von Bentheima. W 1602, 1605 i 1606 na próżno zabiegały o niego uczelnie z Saumur, Maiburga i Hanau. Na próżno zabiegali o niego także unitarianie z Lublina, którzy proponowali mu profesurę w tamtejszym gimnazjum.

Uniwersytet w Lejdzie wybrał go jako następcą zmarłego Jacobusa Arminiusa (1560-1609). Kandydatura jego rodziła silne sprzeciwy tamtejszych profesorów, a zwłaszcza Franciscusa Gomarusa (1563-1641). Przyczyną tego stał się jego traktat »Tractatus theologicus de Deo, sive de natura et attributis Dei«, który zbudził wiele kontrowersji. Mimo tego w kwietniu 1611 r. Vorstius został profesorem w Lejdzie. Po ukazaniu się jego kolejnych pism ponownie powstały podejrzenia o socynianizm. W 1619 r. rozpatrywano jego poglądy teologiczne na synodzie w Dordrecht, który uznał go za kacerza i w maju pozbawił pełnionych stanowisk. Stany generalne zabroniły mu także przebywania w prowincji niderlandzkiej. Po trzyletniej tułaczce znalazł w 1622 r. schronienie wraz z żoną i dziećmi w Tönningen u księcia Friedricha III von Gottorf (1597-1659), gdzie zmarł 29 września 1622 roku.

Dzieła (wybór)


  • Disputatio theologica de sacramentis in genere ac speciatim de baptismo et cena Domini. 1595.
  • Enchiridion controversiarum, seu index errorum Ecclesiae Romanae. 1606.
  • Tractatus Theologicus De Deo, Sive de Natura & Attributis Dei. 1606.
  • Kurtze Abfertigung Deß jüngsthin zu Münster von Bernhardo Dörhof außgesprengten Schandtbüchlins, welches er Augenscheinliche und gründtliche Außführung, etc. intituliert. 1607.
  • Apologia Pro Ecclesiis Orthodoxis. 1607.
  • Anti-Bellarminus Contractus: Hoc Est, Compendiosum Examen Omnium Fidei Controversiarum, quae hoc tempore inter Evangelicos & Pontificios agitantur: prout eas Rob. Bellarminus Cardinalis IV. Disputationum suarum Tomis complexus est. 1610.
  • De Auctoritate S. Scripturae. 1611.
  • Epitome Exegeseos Apologeticae: Seu Brevis Declaratio Articulorum Aliquot, ex Tractatu de Deo excerptoru[m], in quibus potissimum de Natura & Voluntate Dei agitur. 1611.
  • Apologetica exegesis sive plenior declaratio locorum aliquot ex libro eiusdem de deo. 1611.
  • Responsio ad Matth. Sladi ... scholasticae ... disceptationis ... 1615.

Literatura


Przypisy


  1. Podano datę wg BBKL natomiast wg ADB Vorstius zmarł 9 pażdziernika 1622 r.. Być może różnica wynika z zastosowania zapisu wg kalendarza juliańskiego i gregoriańskiego.