Lazarus Spengler


Lazarus Spengler (ur. 13 marca 1479 r. w Norymberdze; zm. 7 września 1534 r. tamże) - rajca miejski i ważny protektor Reformacji w Norymberdze. (wyznania katolickiego, a później ewangelickiego)

Genealogia


Ojciec Georg Spengler (1423-1495), pisarz rady miejskiej w Norymberdze; matka Agnes Ulmer (1453/54-1505); miał 20 rodzeństwa; - ożenił się w 1501 r. w Norymberdze z Ursulą Sulmeister (1475-1529); miał 7 synów (2 wcześnie zmarło) i 2 córki, które wcześnie zmarły.

Życiorys


Spengler uczęszczał do szkoły łacińskiej w Norymberdze i w 1494 r. immatrykulował na uniwersytet w Lipsku. Po półtora roku przerwał studia i wrócił do Norymbergi. Po śmierci ojca w grudniu 1495 r., aby utrzymać dużą rodzinę, rozpoczął w 1496 r. pracę jako pomocnik pisarza sądowego, Johanna Tuchscherera, w sądzie miejskim w rodzinnym mieście. W tym czasie został zaangażowany do misji dyplomatycznych. W 1504 r. został archiwistą w kancelarii rady miejskiej, w 1505 r. pisarzem kancelarii, w 1506 r. zastępcą pisarza miejskiego i od Wielkanocy 1507 r., aż do śmierci był pisarzem rady miasta. Jako kierownik kancelarii zarządu miasta istotnie wpływał na politykę zewnętrzną i wewnętrzną Norymbergi. Jako przekonany zwolennik nauki Marcina Lutra (1483-1546) wpłynął na kościelny kurs wolnego miasta Rzeszy, Norymbergi.

Pod wpływem szerzącego się humanizmu i jako głęboko religijny zachwycał się w latach 1510-1515, podobnie jak jego przyjaciel i sąsiad Albrecht Dürer (1471-1528), ojcem Kościoła Hieronimem ze Strydonu (331-420). W 1516 r. został przyjęty do Wielkiej Rady (niem. Grosser Rat). Na przełomie lat 1516-1517 słuchał kazań Johanna von Staupitza (1465-1524). Pod ich wpływem stał się od 1519 r. najbardziej wpływowym rzecznikiem Reformacji i napisał pismo »Schutzrede für Luthers Lehre« (1519). To pismo i inne wydane anonimowo lub pod pseudonimem spowodowało, że papież Leon X (1475-1521) wyklął go w bulli z 3 stycznia 1521 r. razem z Lutrem, Willibaldem Pirckheimerem (1470-1530) i Ulrichem von Huttenem (1488-1523). Jako autor ulotek, pieśni, jak również w piśmie »Glaubensbekenntnis« (1527) kierował się przede wszystkim nauką Lutra o usprawiedliwieniu, ale sięgał także do myśli Ulricha Zwingli (1484-1531), Filipa Melanchtona (1497-1560) i Andreasa Osiandera (1498-1552). Jako przedstawiciel Norymbergi brał udział w 1521 r. w obradach sejmu Rzeszy w Wormacji. W duchu Reformacji wpłynął w 1522 r. na radę miasta Norymbergi, aby zorganizować pomoc dla ubogich, a razem z Osianderem brał udział wiosną 1525 r. w rozmowach religijnych w Norymberdze, podczas których zdecydowano wprowadzić Reformację w mieście. W tym samym roku Spengler, za namową Melanchtona, przekształcił klasztor Schottenstift St. Egidien w pierwsze ewangelickie gimnazjum w Norymberdze.

Lazarus Spengler zmarł 7 września 1534 r. i został pochowany na cmentarzu Sankt Johannis w Norymberdze.

Dzieła (wybór)


  • Schützred un[d] christenliche antwurt ains erbarn liebhabers götlicher warheit der hailigen geschrifft, auff etlicher widersprechen. 1519.
  • Schutzred und christenliche antwurt ains erbarn liebhabers göttlicher warheit der Hailigen geschriftt. 1520.
  • Ein trostliche Christenliche anweisung und artzney in allen widerwertigkeiten. 1521.
  • Triumphus veritatis. 1523.
  • Ein kurtzer begriff wie sich ein warhaffter Christ, in allem seinem wesen vnd wandel, gegen Got vnd seinem nechsten halten sol. 1525.
  • Wie sich ein Christenmensch in Trübsal und Widerwärtigkeit trösten soll. 1529.
  • Auszug aus den päpstlichen Rechten. 1530.

Literatura


  • Adolf Brecher: Spengler, Lazarus. W: Allgemeine Deutsche Biographie (ADB). Tom 35, Duncker & Humblot, Leipzig 1893, s. 118-122.
  • Gudrun Litz: Spengler, Lazarus. W: Neue Deutsche Biographie (NDB). Tom 24, Duncker & Humblot, Berlin 2010, ISBN 978-3-428-11205-0, s. 662-664.
  • Sigrid Fillies-Reuter: Spengler, Lazarus. W: Biographisch-Bibliographisches Kirchenlexikon (BBKL). Tom 10, Bautz, Herzberg 1995, ISBN 3-88309-062-X, s. 939-941.

Linki