Paul Kornfeld


Paul Kornfeld (ur. 11 grudnia 1889 w Pradze; zm. 25 kwietnia 1942 w getcie łódzkim (niem. Ghetto Litzmannstadt)) – niemiecki dramaturg i pisarz, przedstawiciel naturalizmu literackiego. (wyznanie mojżeszowe).

Genealogia


  • Ojciec: Moriz (1852–1934), właściciel przędzalni i farbiarni w Pradze;
  • Matka: Emilie Braun;
  • Ożenił się: w 1916 (rozwód w 1927) z aktorką Frittą Brod (* 1896) z Pragi.

Życiorys


Po ukończeniu w czerwcu 1908 praskiego gimnazjum (Stephansgymnasium) Paul Kornfeld studiował na uniwersytecie w Pradze. Do jego kolegów szkolnych należeli Franz Werfel (1890–1945) i Willy Haas (1891–1973). Poznał także Johannesa Urzidila (1896–1970), Maxa Broda (1884–1968) i Franza Kafkę (1883–1924).

Wpływy wschodnio-mistycznego ducha Pragi i żydowskiej wiary w cuda są szczególnie odczuwalne w opowiadaniu Legende (1917) i Gebet um Wunder (1920, Modlitwa o cud). W tamtym czasie interesował się okultyzmem i często brał udział w spirytystycznych spotkaniach, z czego później ironizował w komedii Kilian oder Die gelbe Rose (1926, Kilian albo żółta róża). Podobnie jak Kafka często chorował w młodości. To stało się głównym motywem jego wczesnych dzieł min. dramatu Die Verführung (napisany 1913, wydany drukiem 1916, Pokusa), w którym cierpienie nad bezdusznością świata doprowadza do śmierci jej bohatera. Dzięki temu dramatowi Paul Kornfeld należy do założycieli ekspresjonizmu literackiego. Między 1916 a 1918 wciąż pisał fragmenty eseju programowego Der beseelte und der psychologische Mensch (Człowiek uduchowiony i psychologiczny), który uważany jest za jeden najwybitniejszych manifestów naturalizmu.

Jesienią 1914 zamieszkał we Frankfurcie nad Menem, gdzie w 1917 wystawiono jego dramat Die Verführung. Premiera drugiego wielkiego dramatu Himmel und Hölle (napisany 1918/19, wydrukowany 1919; Niebo i piekło) odbyła się w 1919 w Berlinie. W 1925 Max Reinhardt (1873–1943) ściągnął go do Berlina jako dramaturga. Tę samą funkcję pełnił w 1927 w Darmstadt. W 1928 zamieszkał w Berlinie i do 1931 napisał 37 artykułów dla tygodnika „Das Tagebuch”. W 1932 wrócił do Pragi, gdzie pracował nad wydaną pośmiertnie powieścią Blanche oder das Atelier im Garten (1957 Blanche albo atelier w ogrodzie).

Paul Kornfeld był tak zniechęcony wydarzeniami politycznymi i dziejącymi się okrucieństwami w jego najbliższym otoczeniu, że odrzucił w 1940 możliwość ucieczki z krewnymi do Anglii. W 1941 został przetransportowany do getta w Łodzi, gdzie początkiem 1942 zmarł.

Dzieła (wybór)


  • Die Verführung, tragedia w 5 aktach, Fischer, Berlin 1916.
  • Legende. Fischer, Berlin 1917.
  • Himmel und Hölle, tragedia w 5 aktach z epilogiem, Fischer, Berlin 1919.
  • Der ewige Traum, komedia, Rowohlt, Berlin 1922.
  • Palme oder Der Gekränkte, komedia w 5 aktach, Rowohlt, Berlin 1924.
  • Jud Süss, tragedia w 3 aktach z epilogiem, Tragödie, premiera 1930, Rowohlt Theater Verlag, Reinbek.
  • Kilian oder die gelbe Rose, komedia (manuskrypt 1926). Rowohlt, Hamburg ok. 1950.
  • Blanche oder das Atelier im Garten, powieść, Rowohlt, Hamburg 1957.

Literatura


  • Wilhelm Haumann: Paul Kornfeld. Leben – Werk – Wirkung. Königshausen & Neumann, Würzburg 1996, ISBN 3-8260-1061-2.
  • Manon Maren-Grisebach: Kornfeld, Paul w Neue Deutsche Biographie (NDB). Tom 12, Duncker & Humblot, Berlin 1980, ISBN 3-428-00193-1, s. 591 f. (online).

Linki


  • Walter Dimter: Kornfeld, Paul w Ostdeutsche Biographie (Kulturportal West-Ost).