Raoul Hausmann


Raul Hausmann (ur. 12 lipca 1886 w Wiedniu; zm. 1 lutego 1971 w Limoges we Francji) – austriacki dadaista, pisarz, publicysta i fotograf.

Genealogia


  • Ojciec : Victor (1858–1920), malarz.
  • Matka : Irene.
  • Ożenił się : 1) w 1908 (rozwód 1923) ze skrzypaczką Elfriede Schaeffer (1876-1952), 2) w 1923 z Hedwig Mankiewitz.

Życiorys


W 1900 Raoul Hausmann zamieszkał z rodzicami w Berlinie. W arkana sztuki malarskiej wprowadził go ojciec. W 1905 zaprzyjaźnił się z Johannesem Baaderem (1875–1955), który wprowadził go do kręgu berlińskich dadaistów. Od 1910 przyjaźnił się z Erichem Heckelem (1883–1970) i Ludwigiem Meidnerem (1884–1966). W następnych latach stworzył liczne obrazy m.in. Niebieska naga kobieta (Blaue Nackte, 1916), grafiki, z których kilka opublikował w książce Materiał malarstwa, rzeźby i architektury (Material der Malerei, Plastik und Architektur, 1918). Około 1915 zaczął pisać teoretyczne i satyryczne artykuły do czasopism Der Sturm, Die Aktion i Die freie Strasse. W tym czasie nawiązał też kontakt z Hannah Höch (1889-1978).

W 1918 Raoul Hausmann należał do założycieli Clubu Dada i był współwydawcą czasopism Club Dada i Dada. W tym samym roku zaprzyjaźnił się z Kurtem Schwittersem (1887-1948) i Hansem Arpem (1887–1966). W tym okresie przestał malować obrazy olejne i wykonywać grafiki. W pismach Manifest o prawidłowości dźwięku (Manifest von der Gesetzmäßigkeit des Lautes) i Syntetyczne kino malarstwa (Synthetisches Cino der Malerei) domagał się zastosowania w sztuce „automatyzmu” i nowych materiałów. Razem z Hannah Höch rozwinął artystyczny fotomontaż.

W 1919 brał udział razem z Georgiem Groszem (1893–1959), Walterem Mehringiem (1896-1981) i innymi w „Dada-Matinee” i „Dada-soiree”, a w następnym roku razem z Georgiem Groszem i innymi współorganizował „I Międzynarodowe Targi Dada” (1920, Erste Internationale Dada-Messe), najobszerniejsze przedstawienie twórczości dadaistycznej. Z powodu polaryzacji politycznej berlińskiej sceny dadaistycznej zorganizował razem z Hannah Höch i Kurtem Schwittersem „Antidada-Merz-Presentismus-Tournee” w Pradze. W następnym roku całkowicie zaniechał malarstwo i wykonywał kolaże z zastosowaniem fotografii, typografii, rycin i innych materiałów. W 1922 zerwał związek miłosny, który łączył go z Hannah Höch. Po 1923 zwrócił się ku konstruktywizmowi, prowadził studia optyczne i akustyczne oraz intensywnie zajął się fotografią, o której napisał w następnych latach liczne artykuły. W 1926 zaczął pisać powieść Hyle i zaczął eksperymentować z poezją dźwiękową.

Po przejęciu władzy przez nacjonalistów Raoul Hausmann uciekł w marcu 1933 na Ibizę. Następnie przebywał w Zurychu, Pradze i Paryżu, gdzie od 1938 pracował jako fotograf dla paryskiego czasopisma Plastique. Po wkroczeniu oddziałów niemieckich do Francji w 1940 schronił się we wsi Peyrat-le-Chateau (Haute-Vienne), a w 1944 zamieszkał w Limoges, gdzie mieszkał do końca życia. Piętnaście lat później organizował wystawę dadaizmu w Amsterdamie i ponownie zaczął malować obrazy olejne. W 1965 odbyła się wystawa retrospekcyjna jego prac w „Moderna Museet” w Sztokholmie.

Dzieła (wybór)


  • Hurra! Hurra! Hurra! Zwölf Satiren. Malik, Berlin 1921.
  • Sprechspäne. Petersen Presse, Flensburg 1962.
  • Hyle. Ein Traumsein in Spanien. Heinrich Heine, Düsseldorf 1969.

Literatura


  • Cornelia Frenkel: Raoul Hausmann: Künstler, Forscher, Philosoph. Röhrig 1996.
  • Michael Erlhoff: Raoul Hausmann, Dadasoph: Versuch einer Politisierung der Ästhetik. Verlag Zweitschrift, Hannover 1982.
  • Andreas Haus: Raoul Hausmann: Kamerafotografien 1927–1957. Schirmer/Mosel, München 1979.

Linki