Wolfgang Sartorius von Waltershausen


Wolfgang Sartorius Freiherr von Waltershausen (ur. 17 grudnia 1809 w Getyndze; zm. 16 marca 1876 tamże) – niemiecki geolog i mineralog. (wyznanie ewangelickie)

Genealogia


  • Ojciec: Georg Sartorius (1765–1828, w 1827 nobilitowany przez króla Bawarii Ludwika I Wittelsbacha (1786–1868) na bawarskiego barona von Waltershausen), historyk i profesor na uniwersytecie w Getyndze;
  • Matka: N.N.;
  • Ożenił się: N.N..;
  • Syn: August (1852–1938), doktor prawa i profesor ekonomii w Zurychu (od 1885) i Strasburgu (1888-1918).

Życiorys


Chrzestnym Wolfganga Sartoriusa von Waltershausena był Johann Wolfgang von Goethe (1749–1832), stąd też jego imię Wolfgang. Wcześnie duży wpływ wywarł na niego przyjaciel ojca, Friedrich Gottlieb Welcker (1784–1868), który zaszczepił w nim zainteresowanie południem Europy. Również wpływ Wilhelma Eduarda Webera (1804–1891) i Carla Friedricha Gaussa (1777–1855) spowodował, że zwrócił się ku studiom przyrodniczym, a zainspirowany pismami wulkanologa i mineraloga Friedricha Hoffmanna (1797–1836) jako dyscyplinę naukową wybrał geologię i mineralogię. Już w 1834 r. odbył trzyletnią podróż do Włoch, podczas której badał wulkan Etna na Sycylii. Po powrocie do rodzinnego miasta przez Gibraltar, Lizbonę i Anglię opublikował pierwsze pisma, które pod wpływem Gaussa poruszały także problem magnetyzmu ziemskiego. W 1838 r. rozpoczął drugą podróż do Włoch oraz na Sycylię, która trwała 5 lat i zaowocowała geologicznymi badaniami Etny. Wynikiem prowadzonych badań była mapa topograficzna Etny w skali 1 : 50 000 Atlas des Aetna (1848—1861) z 57 rycinami.

W latach 1843–46 Wolfgang Sartorius von Waltershausen przewędrował Irlandię, Szkocję, Hebrydy (1845), wspólnie z chemikiem Robertem Wilhelmem Eberhardem Bunsenem (1811–1899) i fizjologiem Carlem Bergmannem (1814–1865) badał w 1846 r. wulkan Hekla na Islandii, a potem kontynuował badania w Norwegii. Po powrocie do Getyngi został w 1847 r. profesorem geologii i od 1859 r. był dyrektorem uniwersyteckich zbiorów mineralogiczno-paleontologicznych.

Jeszcze trzy razy odwiedził Sycylię (1861, 1864, 1869) i Etnę, aby pozyskać materiał do szczegółowej mapy geologicznej w skali 1 : 15 000. W międzyczasie zajmował się kwestią zmian klimatycznych, o czym napisał w piśmie Untersuchungen über Klima der Gegenwart und Vorzeit (1865). Rozprawa ta brała pod uwagę także zlodowacenia, które tłumaczył zmianami w kształcie powierzchni Ziemi.

Dzieła (wybór)


  • Ueber die submarinen vulkanischen Ausbrüche in der Tertiär-Formation des Val di Noto im Vergleich mit verwandten Erscheinungen am Aetna, Vandenhoeck und Ruprecht, Göttingen 1846.
  • Über die vulkanischen Gesteine in Sicilien und Island und ihre submarine Umbildung, Dieterichsche Buchhandlung, Göttingen 1853.
  • Erläuterungen zum geologischen Atlas von Island, Dieterichsche Buchhandlung, Göttingen 1853.
  • Gauss zum Gedächtniss, S. Hirzel, Leipzig 1856.
  • Der Aetna, 1858–1861.

Literatura